DİL KONUŞMA BOZUKLUKLARI ankara

 

Dil ve Konuşma Bozuklukları

 

Dil ve konuşma bozukluğundan bahsetmeden önce bu iki bozukluk arasındaki farktan kısaca bahsetmek gerekir.

Birey konuşma seslerini doğru bir şekilde veya akıcı olarak çıkartamazsa, ya da sesi ile ilgili problem var ise bireyde konuşma bozukluğu vardır. Seslerin telaffuzu veya sesletim (artikülasyon) bozuklukları ve kekemelik; konuşma bozukluklarına örnektir.

Birey başkalarını anlamakta sorun yaşıyorsa alıcı dilde, düşüncelerini/fikirlerini ifade etmekte sorun yaşıyorsa ifade edici dilde dil bozukluğu vardır. Başa darbeye bağlı oluşanı ‘afazi’ dil bozukluğuna bir örnektir.

Çocuklarda ve yetişkinlerde aynı anda hem dil hem de konuşma bozukluğu birlikte görülebilir. Bu durum tıbbi bir problemin sonucu olarak görülebileceği gibi bilinmeyen bir sebepten de oluşabilir.

Yukarıdaki temel tanımları verdikten sonra dil ve konuşma bozuklukları uzmanlarının ilgilendiği aşağıdaki alanlara kısaca değinebiliriz.
1. AKICILIK BOZUKLUKLARI (KEKEMELİK, HIZLI-BOZUK KONUŞMA)
Akıcılık bozukluğu; sesler, heceler, kelimeler ve ifadelerdeki tekrarlar,  hız ve ritmin anormal bir şekilde karakterize olduğu konuşmanın akışındaki kesilmelerdir. Buna aşırı gerginlik, kaçınma davranışı gibi ikincil davranışlar eşlik edebilir. Akıcılık bozuklukları gelişimsel ve edinilmiş olarak iki başlıkta incelenir.

Kurumumuzda akıcılık sorunu yaşayan bireylere değerlendrime terapi ve danışma hizmetleri verilmektedir.

Kekemelik Nedir?
Kekemelik, en yaygın akıcılık bozukluğu olup, birçok formları (tekrarlar, uzatma, duraksama, ünlemler) ile konuşmanın ritminin veya akışının kesilmeler veya duraklamalar ile bölünmesidir. Ayrıca, fiziksel gerginlik, negatif reaksiyonlar, artan kaçınma ya da genel olarak iletişimden uzaklaşma ikincil davranış olarak ta eşlik edebilir. Kekemelik genellikle çocukluk döneminde başlar ve bazı durumlarda, yaşam boyunca sürer.

Çocuklarda Kekemelik
Çocuk dönemi kekemelik genellikle 2,5 yaşında başlar. Kekeleyen çocukların da %95’i 5 yaşından önce kekelemeye başlar. Çocukluk döneminde görülen kekemeliğin %80’i kendiliğinden ortadan kalkmaktadır. Dolayısıyla ülkemizde çocuk dönemi kekemelik sıklıkla gelişimsel kabul edilmektedir. Bunun yanında çocuk dönemi kekemelikte modern terapi teknikleri ile profesyonel destekte kliniğimizde sunulmaktadır.

Kekemelik Terapisi
Kurmumuzda çocuk ve yetişkinlerde birçok kekemelik terapi yöntemleri uygulanmaktadır.(Lidcomebe, Akıcılığın Şekillendirilmesi, Ritim metodu, Dile dayalı Yaklaşımlar vb) Yapılan bazı araştırmalar kekemelik terapi yöntemlerinin birbirlerine göre anlamlı farklılık göstermediğini ortaya koymuştur. Dolayısıyla uygulanan yöntemden ziyade konuşma terapistinin kullanıldığı terapi yöntemini ne kadar iyi uyguladığı ön plana çıkmaktadır.

Hızlı  Bozuk Konuşma (Cluttering) Nedir?

Hızlı bozuk konuşma konuşmanın anormal bir hızda olması ya da düzensiz olması veya her ikisinin birden görülmesi ile karakterize akıcılık bozukluğudur.

Peki Hızlı Bozuk Konuşma Nasıldır?

1)Hızlı bozuk konuşma birçok dil konuşma terapisti tarafından ‘makineli tüfek’ konuşması olarak adlandırılır.

2) Aşırı ölçüde hızlı, düzensiz, sıklıkla konuyla ilgisiz sözcük veya ifadeler içerir.

3)Tam kelime tekrarı, bitirilmeyen kelimeler, kelimenin son hecesinin tekrarı hızlı bozuk konuşma da çok tipik olarak karşılaşılan durumlardır.  Ayrıca düzgün olmayan tempo, yanlış/eksik sesletme ve söyleyeceğinden emin olamama de eşlik edebilir.

Hızlı bozuk konuşması olanlar aşağıdaki belirtilerden tek başına birine veya birkaçına sahip olabilir.

  • Başkaları tarafından uyarılmadıkları sürece düzensiz konuşmalarının farkında değildirler ya da sınırlı olarak farkındadırlar.
  • Özensiz el yazısı
  • Düşünceleri organize etmede zorluk
  • Öğrenme güçlüğü
  • İşitsel işlemleme bozukluğu
  • Asperger Sendromu/Otizim Spekturum Bozukluğu
  • Kekemelik(Bir kişi hem kekeleyebilir hem de hızlı bozuk konuşması olabilir)

Hızlı Bozuk Konuşmada Kullanılan Terapi Teknikleri Nelerdir

Kekemelikte kullanılan terapi yöntemleri uygulanmaktadır.

  1. KONUŞMA SESİ BOZUKLUKLARI NEDİR?

Çocuklar yeni kelimeleri söylemeyi öğrenirken bazı hatalar yapar. Hatalar belli bir yaştan sonra devam ettiğinde bir konuşma sesi bozukluğu oluşur. Her bir ses için çocuğun sesi doğru olarak üretmesi için farklı bir yaş aralığı vardır. Konuşma ses bozuklukları sesletim(artikülasyon) problemleri ve fonolojik süreçleri içerir.

Sesletim (Artikülasyon) Bozuklukları

Sesletim konuşma sesi nasıl yapılır sorusunun cevabıdır. Bu da dil, çene, dişler, dudaklar, damak ve vokal kıvrımlar yardımı ile gelen hava akımı kullanılarak oluşturulur.. Sesletim bozukluğu  sesleri üretmedeki sorunları içerir. Sesletim bozukluğunda sesler;

  • Yer değiştirebilir; kapı yerine tapı
  • Atlanabilir;bak yerine ak
  • Bozulabilir;Makas yerine nazal yani hırıltılı bir makas

Daha basitl bir örnek olarak çocukta /r/ sesi olmadığında arı yerine ayı der. Çocuğun arı diyebilmesi için /r/ sesinin nasıl çıkartıldığını öğrenmesi gerekir.

Kliniğimizde sesletim sorunları olan çocuklarda her bir sesin üretimi hızlı bir şekilde öğretilmekte ve 2 ile 4 hafta içerisinde günlük hayata genellemesi sağlanmaktadır.

Ses Bilgisel (Fonolojik) Bozukluk

Sesbilgisel bozukluklar, konuşmada dil kurallarına ait bilgiyi (sesbilgisini/fonoloji) edinme güçlüğüdür. Çocuk kelimeyi telaffuz eder fakat anlaşılır olmaz. Gelişimsel sesbilgisel bozukluklar, çocuklarda okuma ve yazma güçlükleri görülmesinde neden olabilir.

Fonolojik bozukluk için bazı örnekler;

Çocuk  “gel” yerine “del” der ya da ‘kuş’ yerine ‘tuş’ der(Önleştirme).

Çocuk ‘su’ yerine ‘du’ ya da ‘fare’ yerine ‘pare’  der(Duraklaştırma) 

Artikülasyon Bozukluğu ve Fonolojik Bozukluk Arasındaki Önemli Farklar

Artikülasyon bozukluğundan hatalar konuşma sesi ile ilişkili iken fonolojik bozuklukta hatalar fonemlerin dile özgü fonksiyonlarını ile ilişkilidir. Artikülasyon bozukluğunda konuşma sesi formunda zorluk çekilirken fonolojik bozuklukta çocuk fonemi düzgün üretebilir fakat gerekli içerikte uygun olarak kullanmaz. Artikülasyon bozukluğunda hatalar daha periferik iken fonolojik bozuklukta hatalar santral kaynaklı olur. Artikülasyon bozukluğunda dilin bileşenlerine değerlendirildiğinde, ekler, sözdizimi, anlam bilgisi gibi alanlarında problem yokken fonolojik bozuklukta problem görülebilir.

  1. GEÇİKMİŞ KONUŞMA

Gecikmiş konuşma:

Bebeklerin/ çocukların doğum yaşlarıyla uygun şekilde ses, hece ve kelimeleri söyleyememe durumlarıdır.

Örnek: 12 ay yaş civarında hiç hece söyleyememeleri

15-18 ay civarında “anne, baba” söyleyememeleri

2 yaş civarında hiç kelime söyleyememeleri

3-4 yaş civarında hiç cümle kuramamaları

Bu gibi durumlarda “gecikmiş konuşma” söz konusu olabileceğinden; bu bebek ve çocukların ayrıntılı bir şekilde değerlendirilmeleri gerekir.

Nedenleri nelerdir:

Çocukluk çağındaki konuşma gecikmelerinin çeşitli nedenleri olabilir. Bu durumdaki çocukların sırasıyla “Çocuk hastalıkları uzmanı” ve “KBB uzmanı” tarafından değerlendirilmesi gerekir. Muayenede kulak, ağız içi yapılar; dil, boğaz ve gırtlağın normal olduğu görülmelidir. İlk başta ve en önemli sebep olan işitme kaybı durumu mutlaka test edilmelidir. İşitme kaybı tespit edilen çocuklar uygun şekilde rehabilite edilmelidir. İşitmesi normal olanlar mutlaka “Çocuk Nörolojisi uzmanı” tarafından da görülmelidir. Bu çocuklarda otizm atlanmamalıdır. Altta yatan bir hastalık bulunamayabilir, bazı ailelerde nedeni belirlenemeyen genetik olarak gecikmiş konuşma olabilir.

Dil ve konuşma terapisinin önemi:

Bu tür çocukların konuşma terapi programına alınmaları çok yararlı olacaktır. Böylece konuşma yetilerinin gelişmesi hızlanır, dolayısıyla zihni gelişme ve sosyalleşmede gecikme engellenmiş olur.

  1. ÖZGÜL DİL BOZUKLUĞU

Özgül dil bozukluğu nedir?

Özgül dil bozukluğu belli bir dilde kullanılan belli dil yapılarının konuşma sırasında okul öncesi ve okul çağı dönemde kullanılmaması durumudur.

Örnek: -yor ekinin kullanılmaması

“geliyor” yerine “gel” veya “geldi” olarak üretilmesi.

Veya –mi ekinin kullanılmaması.

“Eve geldi mi?” yerine “eve geldi?” şeklinde üretilmemesi.

Nedenleri nelerdir?

Diğer gelişim alanlarında yaşıtları gibi gelişim göstermelerine rağmen bazı bireyler özgül dil bozukluğu yaşayabilmektedirler. Bu nedenle özgül dil bozukluğu zihinsel veya bilişsel sorunlardan kaynaklandığı düşünülmemektedir. Bu gibi durumlarda genetik yatkınlığın önemli rol oynadığı düşünülse de sebebi kesin olarak bilinmemektedir.

Dil ve konuşma terapisinin önemi:

Okul öncesi ve okul çağı dönemde gözlenen özgül dil bozukluğu çocuğun sosyal, duygusal gelişimini ve okul başarısını olumsuz etkileyebilmektedir. Dil ve konuşma terapisiyle kontrol altına alınması çocuğun sosyal, duygusal gelişiminde ve okul başarısının artmasında önemli bir yere sahiptir.

  1. YARIK DAMAK ve DUDAK-VELOFARİNGEAL YETMEZLİK

 Yarık damak ve dudak-velofaringeal yetmezlik:

Yarık dudak ve damak doğumdan gelen genetik ve çok nadir bir anomalidir. Ayrı ayrı veya birlikte (dudak ve damak), hafif-kısmi veya ileri-tam yarık şeklinde görülebilir. Bu çocuklarda ciddi yutma ve konuşma problemi görülebilir ve bu durum velofaringeal yetmezlik olarak adlandırılır. Tedavi cerrahi olarak yarık olan kısımların kapatılmasıdır; günümüzdeki yöntemlerle yüksek oranda başarı sağlanabilmektedir. Ancak yarıklar kapatılabilse bile velofaringeal yetmezlik yani yutma ve konuşma problemleri çeşitli derecelerde devam edebilir.

Velofaringeal yetmezlik ayrıca damağa yönelik bazı ameliyatlar ve çok nadiren de bademcik-geniz ameliyatları sonrasında da görülebilir. Bu hastalar da terapi açısından dikkatle ele alınmalıdır ve terapi sonunda başarıya rahatlıkla ulaşılabilir.

Dil, konuşma ve yutma terapisinin önemi:

Bu hastalarda ameliyat öncesinde değerlendirme ve terapiye başlamak önemlidir. Ameliyattan sonra da sabırlı bir şekilde devam edilecek konuşma ve yutma terapileri; hastaların hayat kalitelerini önemli derecede yükseltecektir.

  1. İŞİTME KAYIPLI ÇOCUKLARDA

Yeni doğanlarda ileri derecede işitme kaybı yaklaşık her 1000-1500 doğumdan birinde görülmektedir. Ülkemizde yeni doğan işitme tarama programı çerçevesinde yeni doğanlarda işitme tarama testi doğumdan sonraki bir ay içinde yapılmalıdır. İşitme kaybı tespit edilen çocuklar hızlı bir şekilde işitme habilitasyon/rehabilitasyonu programına alınmalıdır.

İşitme Rehabilitasyonu ve Konuşma Terapisi:

Bu çocuklarda ayrıntılı işitme testleri ve görüntülemeler yapıldıktan sonra 6 ay yaş civarında iki taraflı işitme cihazı habilitasyonu başlanmalıdır. Endikasyonu olan hastalar koklear implant-biyonik kulak programına alınır. Bu çocuklar gerek ameliyat öncesi gerekse ameliyat sonrasında gerekli terapi programlarına alınmalıdır.

Kliniğimizde işitme kayıplı bireylerin gelişimi uzman odyologlarımız tarafından uluslararası standartlarda değerlendirilmekte ve kişiye özel program hazırlanarak gerekli terapi desteği verilmektedir. Verilen hizmetler aşağıda sıralanmıştır;

  • İşitme Kaybının Tanısı
  • Uygun Dinleme Cihazları
  • Yardımcı Dinleme Cihazları
  • İşitsel Algı Eğitimi
  • İletişim Strateji Eğitimi
  • Aile Rehberliği
  • Psiko-Sosyal Danışmanlık
  • Bilişsel/Lisan Gelişimi
  • Konuşmayı Anlama
  • Konuşma-Dil Terapisi
  1. NÖROJENİK DİL VE KONUŞMA BOZUKLUKLARI

Afazi, Dizartri, Apraksi:

Önceden normal olan konuşmanın, beyinde meydana gelen bazı hastalıklar ve hasarlar sonucunda, kaybolmasına ve konuşamama durumuna AFAZİ denir. En sık hastalık inme-serebrovasküler olaylardır; ayrıca travmaya bağlı beyin hasarları, tümörler, enfeksiyonlar da diğer sebeplerdendir. Yine benzer hastalıklar neticesinde harfleri doğru telaffuz edememe durumuna DİZARTRİ denir; hasta konuşabilir ancak anlaşılması zordur.

APRAKSİ ise yine beyin hastalıkları neticesinde düşündüğünü veya konuşmak istediğini ifade edememe veya konuşamama durumudur.

Dil ve Konuşma Terapisinin önemi:

Bu tür hastalarda ekstremite fonksiyonları için erken dönemde başlanan fizik tedavi ve rehabilitasyona paralel olarak konuşma terapisine de başlanması yararlı olacaktır. Konuşma terapisi sonucunda önemli gelişmeler elde etmek mümkün olacaktır.

ana-sayfa-1-foto-dil-konusma

İşitme/Dil ve Konuşma Bozuklukları Eğitim Videoları

Konuşma terapisi hizmeti konuşma terapisti tarafından verilmektedir.

Facebook’ta ‘Baskent Dil ve Konusma‘ sayfamıza katılırsanız öğrencilerimize ait eğitim videolarımızı görebilirsiniz…

Konuşma Bozuklukları Uzmanı Danışma Hattı(Serdar Hoca):0 533 573 45 64

Kurum Müdürü(Hatice Hoca):0554 822 46 16

SERVİS HİZMETİMİZ ÜCRETSİZDİR